Văn hoá phòng tập: 7 quy tắc ứng xử ai cũng nên biết

Vũ Đức Dương · liftmate.vn

Phòng tập là một không gian dùng chung, và như mọi không gian dùng chung, nó chạy được là nhờ một bộ quy tắc mà không ai đọc cho bạn nghe trong buổi đầu tiên. Người mới thường học chúng theo cách khó chịu nhất: bằng một ánh mắt, một câu nhắc, hoặc một khoảnh khắc tự nhận ra mình vừa làm sai.

Bài này viết ra bộ quy tắc đó. Không phải để bạn thuộc lòng — mà để bạn bước vào buổi đầu tiên với ít thứ phải đoán hơn.

Trước hết: nội quy của phòng bạn thắng

Đây là điều quan trọng nhất trong cả bài, nên nó đứng trước bảy quy tắc kia.

Mỗi phòng tập có quy định riêng, và chúng khác nhau nhiều hơn bạn nghĩ: có phải đổi giày ở cửa không, có được thả tạ xuống sàn không, có giới hạn thời gian máy cardio giờ cao điểm không, khu vực nào dành riêng cho nữ, có được mang đồ ăn vào không, để túi ở đâu, quay phim thế nào.

Bảng nội quy thường dán ở quầy lễ tân hoặc cửa phòng thay đồ. Đọc một lần trong buổi đầu là đủ dùng cho cả năm. Nếu nội quy nói khác bài này, hãy theo nội quy — bài viết trên mạng không phải bên chịu trách nhiệm cho cái sàn đó.

Bảy quy tắc

1. Trả tạ về chỗ cũ, và đúng thứ tự

Quy tắc bị vi phạm nhiều nhất, và cũng là quy tắc dễ thực hiện nhất.

• Tháo bánh tạ khỏi đòn khi bạn xong, đừng để nguyên cho người sau tháo hộ.
• Xếp tạ đơn về đúng vị trí theo số, không để cặp 12 kg nằm giữa hàng 20 kg.
• Cất bánh tạ vào đúng cọc ở khu tạ đòn.

Có hai lý do, và cả hai đều thực tế hơn chuyện lịch sự. Người sau tìm được thứ họ cần mà không phải đi quanh phòng. Và bánh tạ dựng lung tung dưới sàn là thứ người ta vấp vào — trong một căn phòng mà ai cũng đang bận nhìn về phía trước.

2. Lau máy sau khi dùng

Việt Nam nóng ẩm gần như quanh năm, nên lượng mồ hôi trong một buổi tập ở đây nhiều hơn hẳn những gì các video nước ngoài cho thấy. Điều đó biến việc lau máy từ "nên" thành "cần".

Phần lớn phòng tập có sẵn bình xịt và giấy đặt ở góc. Nếu không có, chiếc khăn thứ hai trong túi bạn làm việc đó. Với các ghế và đệm tựa lưng, thói quen tốt hơn nữa là lót khăn trước khi nằm — vừa cho bạn, vừa cho người dùng sau.

3. Đừng chiếm thiết bị khi bạn đang nghỉ

Nghỉ giữa hiệp hai tới ba phút là bình thường và cần thiết. Ngồi lì trên máy suốt ba phút đó để bấm điện thoại thì không.

Cách làm đúng đơn giản: đứng dậy khỏi máy trong lúc nghỉ, đứng cạnh đó để giữ lượt. Người khác nhìn là biết máy đang có người và vẫn xin dùng xen kẽ được.

Về chuyện tập xen kẽ: khi ai đó hỏi xin dùng chung thiết bị trong lúc bạn nghỉ, câu trả lời mặc định nên là đồng ý — và bạn cũng hoàn toàn được phép hỏi người khác như vậy. Một câu đủ dùng: "Anh còn mấy hiệp nữa ạ? Em xin xen vào một hiệp được không?"

Giờ cao điểm thì thêm một điều: đừng giữ ba thiết bị cùng lúc. Chuỗi bài liên hoàn chiếm cả góc phòng là thứ để dành cho lúc vắng.

4. Giữ khoảng cách với người đang nâng tạ

Người đang ở giữa một hiệp nặng không nhìn thấy nhiều thứ ngoài điểm họ đang tập trung vào. Vì vậy:

• Đừng đi ngang sát trước mặt người đang deadlift hoặc đang đứng đẩy tạ.
• Đừng đứng chắn giá tạ khi người ta chuẩn bị đặt đòn về.
• Đừng với tay lấy tạ ngay sát chân người đang tập trước giá để tạ — chờ vài giây, hoặc lấy cặp khác.
• Đừng đứng chắn gương của người đang kiểm tra tư thế. Gương trong phòng tập là dụng cụ, không phải trang trí.

5. Quay phim và chụp ảnh

Đây là phần mới nhất của văn hoá phòng tập, và cũng là phần gây khó chịu nhiều nhất hiện nay — nhất là ở những phòng đông người tập trẻ.

Quay lại chính mình để kiểm tra tư thế là việc tốt và nên làm: đó là cách rẻ nhất để nhìn thấy cái lưng của mình từ bên ngoài. Vấn đề nằm ở chỗ khác:

• Khung hình phòng tập gần như luôn có người khác trong đó. Xoay máy để chỉ có bạn; nếu không xoay được, hỏi một câu.
• Không quay người lạ để đăng lên mạng kèm bình phẩm. Chuyện này vượt khỏi phạm vi lịch sự — nó là chuyện của người ta, không phải nội dung của bạn.
• Không chặn lối đi bằng chân máy. Nhiều phòng cấm hẳn chân máy trong giờ cao điểm.
• Phòng thay đồ và khu tắm: tuyệt đối không mang điện thoại ra quay chụp, kể cả để tự chụp. Đây là quy định có ở gần như mọi phòng, và cũng là chỗ không có ngoại lệ nào.

Nếu ai đó từ chối vào khung hình của bạn, chuyện đó kết thúc ở đó. Không cần giải thích thêm, và cũng đừng để bụng.

6. Âm lượng: nhạc bằng tai nghe, tạ đặt xuống chứ không ném

• Nhạc riêng nghe bằng tai nghe. Phòng nào cũng đã có nhạc chung của phòng; mở thêm một nguồn thứ hai bằng loa ngoài là thứ hiếm ai xung quanh thấy dễ chịu.
• Nghe điện thoại thì ra ngoài, và đừng bật loa ngoài để nói chuyện giữa các hiệp.
• Đặt tạ xuống, đừng ném. Ở mức tạ nặng thật, đôi khi buông có kiểm soát là lựa chọn an toàn — nhưng một số phòng cấm hẳn, và tiếng va đập trong phòng nhỏ ảnh hưởng tới tất cả mọi người. Đây đúng là điều cần xem nội quy.
• Tiếng gắng sức một hai tiếng khi lên mức nặng là bình thường ở bất kỳ đâu. Biểu diễn thì khác, và mọi người trong phòng đều phân biệt được hai thứ đó.

7. Lời khuyên chỉ đưa khi được hỏi

Việc tự nhiên đi sửa tư thế cho người lạ khá phổ biến ở phòng tập Việt Nam, và động cơ thường là tốt. Nhưng nó có hai vấn đề: bạn có thể sai, và người kia có thể không muốn.

Nguyên tắc gọn: được hỏi thì trả lời, không được hỏi thì thôi.

Có đúng một ngoại lệ, và nó rõ ràng: nguy hiểm trước mắt. Bánh tạ chưa khoá chốt, ai đó sắp bị kẹt dưới thanh đòn, một bánh tạ đang trượt ra — nói ngay, đừng cân nhắc phép lịch sự.

Còn ở chiều ngược lại, khi bạn là người mới và được ai đó góp ý: cảm ơn rồi tự kiểm lại sau. Không phải lời khuyên nào trong phòng tập cũng đúng, kể cả khi nó đến từ người trông rất khoẻ. Nếu bạn muốn một câu trả lời đáng tin cho tư thế của mình thì một người kèm bạn trực tiếp vẫn hơn hẳn bất kỳ ai tình cờ đứng cạnh — và hơn cả bài viết này. Tôi viết vì sao mình nghĩ vậy ở trang giới thiệu.

Văn hoá phòng tập ở Việt Nam không đồng nhất

Nếu bạn từng đổi phòng tập, bạn đã biết điều này: hai phòng cách nhau vài cây số có thể vận hành theo hai kiểu rất khác nhau. Sự khác nhau đó đến từ loại phòng, từ khu vực, và từ chính nhóm người tập ở đó.

Ngoài loại phòng còn có khác biệt vùng miền: cách xưng hô, mức độ chủ động bắt chuyện, thói quen dùng khăn, kể cả chuyện nhạc trong phòng mở to hay để nhỏ. Không có bảng nào liệt kê đủ, và cũng không nên có — điều đáng làm là đừng giả định phòng mới giống phòng cũ.

Cách đọc một phòng lạ trong mười phút đầu

1. Đọc bảng nội quy. Hai phút, và nó trả lời phần lớn câu hỏi.
2. Nhìn xem người ta có mang khăn và có lau máy không. Đây là chỉ dấu nhanh nhất về mức độ nghiêm ngặt của phòng.
3. Nhìn giá tạ. Xếp gọn theo số hay để bừa — nó cho bạn biết quy tắc số 1 ở đây được giữ tới đâu.
4. Nghe. Nhạc chung mở to hay để nhỏ, có ai bật loa ngoài không, tạ có bị ném không.
5. Hỏi lễ tân đúng hai câu: có phải đổi giày không, và để đồ ở đâu.

Mười phút đó tiết kiệm cho bạn vài tuần đoán mò, và nó cũng là mười phút mà không ai để ý tới bạn cả — bạn đang là người mới, và người mới thì đứng nhìn quanh là chuyện bình thường.

Nếu bạn lỡ vi phạm

Sẽ có lúc bạn quên trả tạ, quên lau ghế, hoặc ngồi lì trên máy quá lâu vì mải nhìn điện thoại. Chuyện đó xảy ra với tất cả mọi người.

Cách xử lý gọn nhất: xin lỗi một câu, sửa, rồi thôi. Đừng giải thích dài, và đặc biệt đừng để nó thành lý do bỏ tập buổi sau. Trong phòng tập, không ai nhớ lỗi của người khác lâu bằng chính người mắc lỗi.

Quy tắc thứ tám, cái không viết trên bảng nội quy

Mọi người trong phòng đều từng có một buổi tập đầu tiên. Người đang nâng mức tạ mà bạn thấy xa vời cũng từng đứng trước một cái máy và không biết chỉnh ghế thế nào.

Đó là lý do phần lớn phòng tập ở Việt Nam dễ chịu với người mới hơn nhiều so với hình dung trước khi bước vào — miễn là bạn giữ được ba thứ: lịch sự, sạch sẽ, và tôn trọng nội quy của nơi mình đang tập. Ba thứ đó không tốn thể lực, không tốn tiền, và chúng dùng được ở mọi phòng tập bạn từng bước vào.

Nếu bạn còn đang ngại chuyện bước vào lần đầu, bài về gymtimidation viết riêng cho phần đó.

← Về nhập môn